Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu B, D1 ve D Sertifika Sınıfı Direksiyon Eğitimi Dersi Öğretim Programı

Öne çıkanlar

• Karar tarihi 30/12/2025, sayısı 132'dir; Kurulda görüşülme tarihi 25/12/2025'tir.
• Yerini aldığı program, Kurulun 10/12/2015 tarihli ve 98 sayılı Kararı ekinde yer alıyordu.
• Program, Genel Müdürlüğün 19/11/2025 tarihli yazısıyla komisyon raporları doğrultusunda yeniden düzenlenerek onaya sunulmuştur.
• B sınıfı için akan trafikte asgari direksiyon eğitimi süresi MTSK Yönetmeliğinin 7 nci maddesine göre 14 saattir.
• D1 sınıfı için 7, D sınıfı için 14 saat akan trafik eğitimi öngörülür (Yönetmelik madde 7).
• Aynı tarihte C1-C, F, M-A1-A2-A-B1 ve römorklu araçlar için de ayrı programlar kabul edilmiştir.

Direksiyon eğitimi dersi öğretim programları neden yenilendi?

Talim ve Terbiye Kurulu, 25/12/2025 tarihinde görüştüğü ve 30/12/2025 tarihinde karara bağladığı beş ayrı kararla motorlu taşıt sürücüleri kurslarında uygulanan bütün direksiyon eğitimi dersi öğretim programlarını yenilemiştir. Bu kararlar 132 (B, D1 ve D), 133 (C1 ve C), 134 (F), 135 (M, A1, A2, A ve B1) ve 136 (römorklu araçlar: BE, C1E, CE, D1E ve DE) sayılıdır. Beş kararın tamamı, Kurulun 10/12/2015 tarihli ve 98 sayılı Kararı ekinde yer alan eski programları uygulamadan kaldırmıştır. On yıl boyunca yürürlükte kalan bir program setinin tek seferde değişmesi, kurs müdürlükleri ve direksiyon usta öğreticileri açısından ders planlarının bütünüyle gözden geçirilmesi anlamına gelir.

Sürecin işleyişi

Kararların gerekçe bölümü, sürecin nasıl yürüdüğünü gösterir. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı 07.08.2025 tarihli yazısıyla Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünden taslak programların inceleme raporlarındaki tespitler doğrultusunda düzenlenerek yeniden onaya sunulmasını istemiştir. Genel Müdürlük, 19/11/2025 tarihli ve E-10058203-101.04-146442744 sayılı yazısıyla taslak programları yeniden düzenleyerek Kurula göndermiştir. Bu yazının ekinde, beş program ailesinin her biri için dokuzar sayfalık komisyon raporları yer almıştır: BE, C1E, CE, D1E, DE raporları; B, D1 ve D raporları; C1, C raporları; F sertifika raporları ve M, A1, A2, A ve B1 raporları. Yani her program ayrı bir komisyon incelemesinden geçmiştir.

B, D1 ve D programının kapsamı

132 sayılı Karar, adından da anlaşılacağı üzere üç sertifika sınıfını tek programda toplar: otomobil ve kamyonet için B, minibüs için D1 ve otobüs için D. Bu üç sınıfın ortak noktası, MTSK Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde tanımlandığı şekilde çift fren ve çift debriyaj sistemli araçlarla eğitim ve sınav yapılmasıdır. B sınıfı için araç, en az dört kapılı ve sürücüsü dâhil en az dört oturma yeri olan otomobil veya kamyonet; D1 sınıfı için sürücü yerinden başka sekizden fazla on yediden az oturma yeri olan minibüs; D sınıfı için ise sürücüsü dâhil en az yirmi dört oturma yeri olan otobüstür.

Program içeriğinin uygulanacağı süreler MTSK Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirlenmiştir. Simülatör eğitimi tamamlanan kursiyerlere akan trafikte verilecek asgari direksiyon eğitimi süresi B sınıfı için 14 saat, D1 sınıfı için 7 saat ve D sınıfı için 14 saattir. Bu sürelerin öncesinde, direksiyon eğitim alanında veya simülatör üzerinde 2 saatten az olmamak kaydıyla, kursiyerin akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaştığına usta öğretici tarafından karar verilene kadar eğitim verilir. Ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrası gereği bu sınıflarda en az 2 saat akan trafikte gece araç kullandırılarak uygulama yaptırılması zorunludur; sağlık raporunda gece araç kullanamayacağı yönünde kısıtlama bulunan kursiyerlere gece eğitimi verilmez.

Program metinlerinin ortak yapısı

Direksiyon eğitimi dersi öğretim programları, diğer MTSK programlarıyla aynı şablonu izler. Programın dayanağı bölümünde 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, bu kanunlara bağlı yönetmelikler ve Talim ve Terbiye Kurulunun 17.02.2021 tarihli ve 5 sayılı Kararı ile onaylanan Özel Kurslar Çerçeve Programı gösterilir. Kayıt kabul şartlarında, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve MTSK Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşıyan bireylerin kayıt yaptırabileceği belirtilir.

Amaçlar bölümü, kursiyerin aracın özelliklerini tanıması, sürüş öncesinde gerekli ayarlama ve kontrol işlemlerini yapması, şehir içi ve şehirler arası yollarda trafik kurallarına uygun araç kullanması, farklı yol ve hava koşullarına uygun sürüş yapması ve trafikteki diğer sürücülere, yayalara ve diğer canlılara saygılı davranması üzerine kuruludur. Uygulama açıklamalarında, her uygulama öncesinde aracın eğitime hazır olup olmadığının eğitici tarafından kontrol edilmesi, kursiyerlere gerekli açıklamaların yapılması, eğitim süresince sakin kalınması ve adayı heyecanlandıracak davranışlardan kaçınılması, gerektiğinde eğitime ara verilmesi istenir. Temel beceriler kazanıldıktan sonra daha karmaşık becerilere geçilir, her ders sonunda kursiyere dönüt verilir ve yapılan hataların düzeltilmesine yönelik açıklamalar yapılır.

Programlar, hava ve yol şartlarının sağlanamayacağı durumlar için de bir kural içerir: ilgili ünitede belirtilen koşullar oluşmazsa o ünite için ayrılan süre bir başka üniteye eklenir. Ayrıca direksiyon eğitimi sonunda kendini yeterli görmeyen kursiyerlere, talep etmeleri hâlinde gerekli beceriler kazandırılana kadar akan trafikte ek eğitim verilir; bu eğitimlerin ücreti ilan edilen kurs ücreti üzerinden belirlenir. Bu hüküm MTSK Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasıyla da uyumludur.

Kurs için ne yapmalı?

Programların 30/12/2025 tarihinde yenilenmiş olması, kurs müdürlüklerinin çalışma planlarını, direksiyon eğitimi takip formlarını ve usta öğretici bilgilendirmelerini güncel metne göre yeniden düzenlemesini gerektirir. MTSK Yönetmeliğinin 22 nci maddesi kurslarda uygulanacak öğretim programlarını, 23 üncü maddesi ise çalışma planlarını düzenler; her ikisi de güncel Talim ve Terbiye Kurulu kararlarına dayanır. Beş programın tamamı Genel Müdürlük sitesinde ayrı PDF dosyaları hâlinde yayımlanmıştır.