Sürücü Kursları İçin Kurum Tanıtım Yönetmeliği, Karekod ve KVKK

Sürücü kurslarında sosyal medya paylaşımı hazırlarken en sık duyulan cümle şudur: "Kurum Tanıtım Yönetmeliği'ne uygun mu?" Soru doğru ama adres eksik. Bu yönetmelik tabela, logo, afiş ve basılı malzemenin görünüşünü düzenler. Karekod zorunluluğu, kursiyer fotoğrafı yasağı, yanıltıcı reklam ve indirim sınırı ise 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde yer alır. Kişisel veriler için de 6698 sayılı KVKK devreye girer. Bu rehberde bu metinleri resmî metinlerden madde madde okuyarak bir araya getirdik.

Yönetmeliğin kapsamı ve yürürlüğü

Millî Eğitim Bakanlığı Kurum Tanıtım Yönetmeliği, 9/8/2006 tarihli ve 26254 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Metinde 22/2/2019 (30694 sayılı) ve 15/7/2021 (31542 sayılı) Resmî Gazete'lerde yayımlanan iki değişiklik vardır. 20. maddeye göre yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr'deki güncel metinde başka bir değişiklik görünmemektedir.

Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerine göre amaç, resmî ve özel her tür okul ve kurumun tanıtım uygulamalarındaki araçların renk, şekil, ölçü/oran, yazı karakteri ve diğer özelliklerini belirlemektir. 4. madde "kurum tanıtım uygulamaları"nı tabela, yönlendirme levhası, basılı evrak, logo, flama, tanıtıcı bayrak, belgeler, kartlar ve tanıtım malzemeleri olarak sayar.

Metinde reklam içeriği, sosyal medya, internet sitesi, karekod, kişisel veri ya da yaptırım hakkında hiçbir hüküm yoktur. Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 48. maddesi de kendisinde yer almayan konularda 5580 sayılı Kanun ile Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin uygulanacağını belirtir. Reklam kurallarını bu nedenle o metinlerde aramak gerekir.

Görsel kimlik için yönetmelik ne diyor?

Tabela (m.5): Kılavuzdaki renk ve yazı tipine uygun, Türkçe yazılır. Bakanlık logosu tabelanın soluna yerleştirilir. Tabelalarda logo ve yazı dışında başka unsura yer verilmez.
Logo (m.9): Bakanlık logosu her türlü kurum tanıtım uygulamasında kullanılır. Esas renk beyaz zemin üzerinde kırmızıdır. Bakanlık logosuyla birlikte kurumun kendi logosuna da yer verilebilir.
Afiş (m.13/1-ğ): Logo afişin solunda yer alır. Görsel afişlerde imaj/resim üzerine yazı konulmaz.
Kurum renkleri (m.13/2, m.14): Kurumlar kendi logo, amblem ve renklerini kullanabilir. Forma, takvim gibi malzemelerde kurum adı, rengi ve logosu yer alabilir.
Yeni uygulamalar (m.17/1): Kılavuzda örneği olmayan veya yeni ortaya çıkan uygulamalarda kılavuzdaki yazı karakteri, logo, renk ve oranlar esas alınır. Kılavuz, 18. maddeye göre Bakanlığın internet sitesinde ve Tebliğler Dergisi'nde yayımlanır.

Tanıtımda yer alması zorunlu bilgiler ve karekod

Kurum Tanıtım Yönetmeliği'nde karekod geçmez. Karekod zorunluluğu Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ek 4. maddesinin ikinci fıkrasındadır: Kurumların reklam, ilan veya her türlü tanıtıcı faaliyetlerinde kurumu tanıtıcı bilgilerin bulunduğu karekoda yer verilir. Karekod ayrıca kurumun girişinde kolaylıkla görülebilecek bir yerde bulunur.

Bakanlığın 28 Şubat 2018 tarihli duyurusu, uygulamanın özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarını da kapsadığını ve karekodun MEBBİS ile entegre çalıştığını açıklar. Karekodda kurumun adı, kurum kodu, türü, adresi, kurucusu, kontenjanı ve ücret ilanı bilgileri gibi bilgiler yer alır. Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü de 31/8/2023 tarihli duyurusunda kurum tabelalarında karekoda yer verilmesini istemiştir.

İkinci zorunlu kural kurum adıyla ilgilidir. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 7. maddesinin dördüncü fıkrasına göre kurumlar tabela, reklam, ilan ve her türlü iş ve işlemlerinde yalnızca kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatında yer alan adı ve/veya kısaltmasını kullanır. İncelediğimiz metinlerde telefon, adres veya fiyatın her paylaşımda bulunması gibi başka bir zorunluluk yer almaz.

Tavsiye: Tabelada "logo ve yazı dışında unsur yok" kuralı (KTY m.5/12) ile tabelada karekod istenmesi ilk bakışta çelişkili görünebilir. Karekod, Genel Müdürlüğün özel düzenlemesi ve yazısına dayanır. Uygulama biçimi için il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünüzün görüşünü almanız en güvenli yoldur.

Yasak ifadeler ve yanıltıcı reklam

5580 sayılı Kanunun 11. maddesine göre kurumlar ancak amaçlarına uygun, tanıtıcı nitelikte reklam ve ilan verebilir. Reklam ve ilanlarında gerçeğe aykırı beyanda bulunamaz ve televizyonda reklam ve ilan yapamazlar. Kanunun 7. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi ise gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan vermeyi idari para cezası gerektiren fiiller arasında sayar.

Ticari reklamlar için 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 61. maddesi de geçerlidir. Reklamlar doğru ve dürüst olmalıdır. Örtülü reklam yasaktır ve reklamdaki iddiaların doğruluğunu ispat yükü reklam verendedir.

Mevzuat hazır bir "yasak kelime listesi" vermez. Tavsiye: "Garantili ehliyet", "sınavsız belge", "yüzde yüz başarı", "ilk sınavda kesin geçiş" gibi ifadeler gerçeğe aykırı veya yanıltıcı sayılma riski taşır ve ispatlanması güçtür. Bu ifadelerden tamamen kaçının.

Sosyal medya paylaşımları

İncelediğimiz mevzuatta "sosyal medya" ifadesi geçmez. Ancak ek 4. maddedeki "her türlü tanıtıcı faaliyet" ifadesi geniş kapsamlıdır. Tavsiye: Instagram gönderisi, hikâye, Reels, TikTok videosu ve WhatsApp durumu gibi kursu tanıtan her içeriği reklam ve ilan gibi değerlendirin. Bu içeriklerde şunlara dikkat edin:

Karekodu görsel ya da video kapağında okunabilir boyutta kullanın.
Hesap adında ve görsellerde ruhsattaki kurum adını kullanın.
Kursiyer yüzü, adı veya sınav sonucu içeren içerik paylaşmayın.
Logo ve renklerde kurum tanıtım kılavuzuyla uyumlu kalın.
Ücretli iş birliği içeriklerinde reklam olduğunu açıkça belirtin; 6502 sayılı Kanun örtülü reklamı yasaklar.

Paylaşım takviminizi bu kontrollerle yürütmek için sosyal medya yönetimi hizmetimizde her içerik yayından önce mevzuat kontrolünden geçer.

Aday görselleri, başarı ilanları ve KVKK

Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ek 4. maddesinin birinci fıkrası açıktır: Kurumların reklam ve/veya ilanlarında öğrenci resimleri ve isimleri ile öğrenci başarı durum bilgileri kullanılamaz. 5580 sayılı Kanunun 7/2-b maddesi de reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerinin kullanılmasını idari para cezası gerektiren fiiller arasında sayar.

Metinlerde "öğrenci" kelimesi geçer, sürücü kursunda ise kişi "kursiyer"dir. Kayapınar İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü'nün 2020 tarihli yazısı gibi il ve ilçe yazılarında bu yasak "öğrenci/kursiyer" olarak uygulanmıştır. Metinde rızaya bağlı bir istisna da bulunmaz. Yani kursiyerden izin almak, MEB mevzuatındaki yasağı kaldırmaz. "Ehliyetini aldı" başlıklı, adaylı ve isimli tebrik paylaşımları bu nedenle risklidir.

Sınıf veya dönem başarı oranı gibi kişiye bağlı olmayan bilgilerin durumu metinde ayrıca düzenlenmemiştir. Tavsiye: "Öğrenci başarı durum bilgileri" ifadesi geniş yorumlanabilir. Bu tür oranları kullanmadan önce müdürlüğünüze danışın ve oranın doğruluğunu belgeleyebildiğinizden emin olun.

KVKK tarafı

Kişisel veri (m.3): Kimliği belirli veya belirlenebilir kişiye ait her bilgi kişisel veridir. Fotoğraf, isim ve sınav sonucu bu kapsama girer.
Açık rıza (m.3, m.5): Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Kanundaki diğer şartlar yoksa veri açık rıza olmadan işlenemez.
Aydınlatma (m.10): Veri elde edilirken veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, aktarılacağı kişiler, toplama yöntemi ve hukuki sebep ile kişinin hakları bildirilmelidir.
Ölçülülük ve silme (m.4, m.7, m.11): Veri amaçla sınırlı işlenir. İşleme sebebi ortadan kalkınca silinir. Kişi, verisiyle ilgili başvuru haklarına sahiptir.

Tavsiye: Eğitmen ve personel görselleri için yazılı açık rıza ve aydınlatma metni hazırlayın. Google yorumlarının ekran görüntülerinde isim ve profil fotoğraflarını gizleyin.

Fiyat, indirim ve kampanya duyuruları

Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 54. maddesine göre motorlu taşıt sürücü kurslarının öğrenim ücreti ocak ayı sonuna kadar ilan edilir. İlanlarda ders yılı veya ders saati ücretiyle birlikte peşin veya süreli ödemeler ve kurumca belirlenen indirimler belirtilir. İndirim oranı ilan edilen öğrenim ücretinin %50'sinden fazla olamaz.

Aynı maddeye göre ücret ilan edilmeden tahsilat yapılamaz. İlan edilen ücretin altında kayıt yapılabilir ama üzerinde ücret istenemez. MEBBİS çıktısı kurumda asılır ve varsa kurumun internet sayfasında yayımlanır.

Özel MTSK Yönetmeliği'nin 43. maddesine göre kurslarca ilan edilecek ders saati ücretleri, valilik komisyonunun her yıl ocak ayında belirlediği ücretlerden az olamaz. Buna aykırı hareket eden kurslar hakkında Kanunun 7. maddesi çerçevesinde işlem yapılır.

Tavsiye: Kampanya görsellerinde MEBBİS'e girilen ücretle çelişen bir fiyat kullanmayın. "Yarı fiyatına" gibi %50 sınırını aşıyormuş izlenimi veren ifadelerden kaçının.

Web sitesi ve Google/Meta reklamları

Web sitesi için mevzuatta açıkça yazan tek yükümlülük, varsa ücret ilanının internet sayfasında yayımlanmasıdır (ÖÖK Yön. m.54/1-ç). Karekod ve kursiyer görseli kuralları "reklam, ilan ve her türlü tanıtıcı faaliyet" için geçerli olduğundan sürücü kursu web sitenizi de bu kapsamda düşünmek gerekir.

Google arama reklamları gibi yalnızca metinden oluşan reklam biçimlerinde karekodun nasıl gösterileceğine dair bir düzenleme yoktur. Tavsiye: Görsel ve video reklamlarda karekodu kullanın. Metin reklamlarda ise karekodun göründüğü bir açılış sayfasına yönlendirin. Google Ads ve Meta reklam metinlerinde de yanıltıcı ifade ve kursiyer görseli kuralları aynen geçerlidir.

Kanunun 11. maddesindeki yasak "televizyon" için konmuştur. YouTube gibi video platformlarına ayrıca değinilmez.

Denetim ve yaptırımlar

Kurum Tanıtım Yönetmeliği'nde yaptırım hükmü yoktur. Yaptırımlar 5580 sayılı Kanundadır. Kurumlar 11. maddeye göre Bakanlığın denetimi altındadır. 7. maddenin ikinci fıkrasındaki (b) bendi (gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam, öğrenci resim ya da bilgisi kullanma) ve (d) bendi (Kanun ve yönetmeliklere aykırı fiiller) için brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası uygulanır.

Fiilin tekrarında ceza beş kat uygulanır. Üçüncü kez işlenmesi hâlinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. 24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunla yapılan değişikliğe göre bu bentlerde cezanın tebliğinden itibaren dört yıl geçen fiil tekerrüre esas alınmaz ve ceza kurum bazlı verilir.

Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre ceza, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir ve valilikçe tebliğ edilir. KVKK'ya aykırılıklarda ise ayrıca 6698 sayılı Kanunun 18. maddesindeki idari para cezaları, örneğin aydınlatma yükümlülüğüne uyulmaması hâlinde uygulanan ceza gündeme gelir.

Paylaşım öncesi kontrol listesi

Kurumun karekodu görselde veya açılış sayfasında okunur durumda mı?
Kullanılan ad, ruhsattaki kurum adı veya kısaltmasıyla birebir aynı mı?
Görselde kursiyer yüzü, adı veya sınav sonucu var mı? Varsa çıkarın.
"Garantili", "kesin", "sınavsız" gibi ispatlanamayacak bir vaat var mı?
Fiyat, MEBBİS'e girilen ücret ilanıyla uyumlu mu? İndirim %50'yi aşıyor mu?
Ders saati ücreti komisyon ücretinin altında mı gösteriliyor?
Logo, renk ve yazı karakteri kurum tanıtım kılavuzuyla uyumlu mu?
Personel veya üçüncü kişi görselleri için açık rıza ve aydınlatma belgesi var mı?
Ücretli iş birliği içeriği reklam olarak açıkça belirtildi mi?

Sık sorulanlar

Kurum Tanıtım Yönetmeliği sosyal medyayı düzenliyor mu?

Hayır. Yönetmelik tabela, logo, afiş ve basılı malzemenin görünüşünü düzenler. Sosyal medyadaki reklam içeriği için 5580 sayılı Kanun ve Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ek 4. maddesi esas alınır.

Karekod her paylaşımda zorunlu mu?

Ek 4. madde karekodu "reklam, ilan veya her türlü tanıtıcı faaliyet" için öngörür. Metinde paylaşım türüne göre bir istisna yoktur. Bu nedenle tanıtım amaçlı her içerikte karekoda yer vermek en doğru uygulamadır.

Kursiyer izin verirse fotoğrafını paylaşabilir miyim?

KVKK açısından açık rıza bir işleme şartıdır. Ancak Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'ndeki yasakta rıza istisnası yoktur. Reklam ve ilan niteliğindeki paylaşımlarda kursiyer fotoğrafı ve adı kullanılmamalıdır.

Ceza kime verilir?

5580 sayılı Kanuna göre idari para cezası kurum bazlı olarak, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metin; Millî Eğitim Bakanlığı Kurum Tanıtım Yönetmeliği, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği, 6698 sayılı KVKK ve 6502 sayılı Kanun'un mevzuat.gov.tr ile MEB sitelerindeki güncel metinlerine dayanır. Tereddütte il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünüzün yazılı görüşünü alın.